Ці можна давяраць тэсту IQ?

100 гадоў таму нарадзіўся стваральнік тэсту IQ Ганс Юрген Айзенк – брытанскі навуковец-псіхолаг. Пра тое, ці можна вымераць інтэлект чалавека, пры чым тут нацысты, афрыканцы, рэгулярны сэкс і захапленне астралогіяй.

Ад псеўданавукі – да стварэння тэсту на інтэлект

У сакавіку 1916 года ў нямецкай сям’і акцёраў нямога кіно нарадзіўся Ганс Юрген Айзенк – будучы навуковец-псіхолаг і адзін з лідараў біялагічнага кірунку ў псіхалогіі. У юнацтве Айзенк моцна захапляўся астралогіяй, асабліва складаў гароскопы.

Вядома, што малады чалавек нават дасылаў гароскопы лідарам нацысцкай партыі Германіі.

Любоў да псеўданавукі хутка згасла – і праз некалькі гадоў Айзенк эміграваў у Англію, дзе паступіў на факультэт псіхалогіі. Стаўшы доктарам філасофіі і сацыялогіі, Ганс заняўся мноствам даследаванняў – у прыватнасці, ён вывучаў псіхалагічныя адрозненні паміж прадстаўнікамі розных рас. «Калі я толькі пачынаў займацца псіхалогіяй, яна была зусім дэфектыўная. Цяпер яе рэпутацыя дзякуючы маім працам цалкам адноўлена», – казаў пра сябе навуковец.

Ускорана Айзенк стварыў тэст на IQ, які дагэтуль застаецца адным з самых папулярных у свеце (з адным з іх, напрыклад, можна азнаёміцца па гэтай спасылцы).

Цікава, што ў 1971 годзе, падчас адной з публічных лекцый, псіхолага абкінулі яйкамі за заяўу, быццам IQ афрыканцаў у сярэднім на 15 пунктаў ніжэйшы, чым у белых, з-за асаблівасцей генакода.

Ад чаго залежыць інтэлект

На самой справе першую ідэю стварэння інтэлектуальных тэстаў выказаў не Айзенк, а англійскі навуковец сэр Фрэнсіс Бэкон. Бэкон лічіў, што розумныя здольнасці перадаюцца ад бацькоў дзецям. Але на сённяшні дзень даказана, што акрамя генетыкі на ўзровень IQ уплываюць шмат фактараў: узрост, харчаванне, сацыяльнае асяроддзе.

А нядаўна група данскіх навукоўцаў высветліла, што хваробы, выкліканыя пранікненнем у арганізм патагенных мікрабаў, вірусаў і прыёнаў, могуць негатыўна ўплываць на кагнітыўныя здольнасці людзей, што выяўляецца ў змяншэнні паказчыка іх IQ. Даследчыкі даказалі, што чым больш інфекцыйных захворванняў перанёс чалавек, тым больш падае яго каэфіцыент інтэлекту.

А іншая група навукоўцаў высветліла, што праца мозга паляпшаецца пры рэгулярным сэксе.

Па меркаванні спецыялістаў з Універсітэта штата Мэрыленд, сэкс стымулюе ўтварэнне новых нейрон у гіпакампе – аддзеле мозга, які гуляе ключавую ролю ў механізмах памяці. Навукоўцы нават правялі цікавы эксперымент, падчас якога пацукі з першай групы займаліся сэксам па 30 хвілін у дзень, а іншай групы пацукоў не дазвалялі аддавацца каханым уцехам зусім. У выніку высветлілася, што ў сэксуальна актыўных грызуноў працэс утварэння нейрон працякаў значна інтэнсіўней.

Праўда, пазітыўны эфект спыняўся, як толькі сэкс пераставаў быць рэгулярным.

Стэфен Хокінг і Гамер Сімпсан

Шмат навукоўцаў скептычна ставяцца да тэстаў на IQ і лічаць, што ім давяраць нельга. Напрыклад, англійскі фізік-тэарэтык і папулярызатар навукі Стэфен Хокінг неаднаразова заяўляў, што яму зусім не цікавы узровень яго IQ. Пры гэтым у грамадстве даўно сфарміраваўся міф, што каэфіцыент інтэлекту Хокінга – адзін з найвышэйшых у свеце. Гэтая тэма ўзнімаецца, у прыватнасці, у адным з эпізодаў серыялу «Сімпсоны». Па сюжэту інтэлектуалы пачынаюць спрачацца адзін з адным, хто з іх геніяльнейшы, – але тут на сцэну з’яўляецца Хокінг і заносліва заяўляе, што незадаволены імі ўсімі.

Дарэчы, у канцы серыі Стэфен ратуе Лізу ад смерці з дапамогай свайго суперкрэсла, а яшчэ крадзе ў Гамера ідэю пончыкападобнай Сусвету.

Па меркаванні Станіслава Дробышэўскага, кандыдата біялагічных навук, дацэнта кафедры антрапалогіі біялагічнага факультэта МДУ ім. М.В. Ламаносава, «тэстам на IQ давяраць нельга, таму што, па-першае, няма нормальнага вызначэння інтэлекту і, адпаведна, меры яго вымярэння, а па-другое, такія тэсты ацэньваюць толькі блізкасць правяраемага да правяраючага».

Лепш, чым нічога

Па інтэрнэце даўно ходзіць наступная жарт: «высокія паказчыкі тэсту Айзенка сведчаць не аб інтэлекце чалавека, а толькі аб яго здольнасці добра праходзіць тэсты на каэфіцыент інтэлекту». А яшчэ ў сусветнай сетцы існуе мноства байак пра нейкае таварыства, якое аб’ядноўвае людзей з высокім IQ.

З гэтым таварыствам звязана велізарная колькасць тэорый змовы – а на самой справе гэта ўсяго толькі дабрачынная арганізацыя, якая займаецца прасветніцкай дзейнасцю.

Тым не менш навукоўцы лічаць, што ацаніць інтэлектуальныя здольнасці ўсё ж можна. «Англійскі псіхолаг Чарльз Спірман (тым самым, які больш за ўсё вядомы распрацоўкай статыстычнага тэсту рангавай карэляцыі) зрабіў назіранне, што ў людзей здольнасці ў розных, здавалася б, нечакана не звязаных між сабой абласцях станоўча карэляваныя, – каментуе кандыдат біялагічных навук, старшы навуковы супрацоўнік Інстытута праблем перадачы інфармацыі РАН Аляксандр Панчын. – Грубa кажучы: здольны чалавек здольны ў многім. Спірман дапусціў, што існуе нейкі фактар, які добра характарызуе агульную мысленчую здольнасць чалавека. Гэты фактар быў пазней названы «g-фактарам».

Пазней высветлілася, што «g-фактар» у значнай ступені спадчынны прыкмета, звязаны з памерам некаторых аддзелаў мозга і некаторымі іншымі біялагічнымі паказчыкамі, а вымярэнні гэтага фактара добра прадказваюць поспехі ў адукацыі, працаўладкаванні і іншых сферах сацыяльнай дзейнасці.

Пры гэтым «g-фактар» стабільны ў розных папуляцыях, пры выкарыстанні розных тэстаў. Трэба пры гэтым разумець, што, вядома, адно адзінае лік не можа цалкам дакладна адлюстроўваць узровень інтэлектуальнага развіцця чалавека, што існуе мноства іншых немалаважных фактараў. Але на дадзены момант выкарыстанне «g-фактара» для аб’ектыўнай ацэнкі інтэлектуальных здольнасцяў людзей мне здаецца найбольш перспектыўным падыходам. Лепш, чым нічога».

Крыніца: gazeta

Ну раз да гэтага часу тэст папулярны, значыць ён сапраўды працуе і прычым добра!

усіх таленавітых і выдатных людзей палітычная партыя пад сябе падціскае….за гэта абідна!

Гора ад розуму ўсё роўна, таму не хвалюйся, так нават лепш 😁

Давяраць ці не давяраць – такое. Але ўвогуле ўжо тупагалоўных адсее за адзін раз !!!

Ну не 20 жа ? 😁 😀 😁

Давяраць-то, напэўна, можна, але разам з тым, калі праходзіць тэст некалькі разоў, вынік можа адрознівацца на парадак…

Гэта пры любым тэсце, я таксама неаднаразова заўважаў. Проста тэст не заўсёды трэба прымаць літаральна, ёсць шэраг жыццёвых фактараў, якія машына не ў стане адэкватна адлюстраваць па выніках тэсту, дык пытанне мае двазначны характар: то яно абагульненае, то яно канкрэтнае ў дадзены момант