Тэорыі змоў, якія аказаліся праўдай

Ахоўнікаў усіх магчымых тэорый змовы часта лічаць параноікамі. Аднак часам яны нечакана аказваюцца права – і свет ахне ад здзіўлення і жаху. Прыходзілася лічыць прыхільнікаў гэтых тэорый вар’яцамі. Але, наколькі дзіўнымі ні выглядалі некалі іх разважанні, яны ў рэшце рэшт апынуліся праўдай!…

 

Доўгія гады існаванне падпольнай арганізацыі якіх-небудзь італьянскіх злачынцаў, дастаткова магутнай, каб на роўных размаўляць з міністрамі і прэзідэнтамі, многім здавалася прыгожай народнай казкай.

Усе сумненні рассеяліся, калі ў 1963 годзе Джо Валачы з сям’і Джэнавезе стаў першым у гісторыі мафіёза, які пагадзіўся парушыць абяцанне маўчання і расказаць пра арганізацый. Ён раскрыў усё – ад старажытных таемных рытуалаў мафіі да яе сувязей з урадам ЗША і ЦРУ. Ён жа ўвёў у ўжытак стаўшую легендарнай паняцце “коза ностра”. З таго часу ў існаванні мафіі і яе магутнасці не сумняваўся ніхто. 

 

 

Існаванне контрразведвальнай праграмы ФБР пад скарачэннем КОІНТЭЛПРА доўгія гады не лічылася асаблівым сакрэтам: урэшце рэшт, контрразведка – нармальная дзейнасць дзяржавы.

Пра тое, што контрразведчыя намаганні ФБР былі накіраваны не столькі супраць савецкіх шпіёнаў, колькі супраць уласных грамадзянаў, казалі толькі раз’юшаныя анархісты-левыя. Але гэтым людзям усё ж удалося даказаць сваю праўду.

У 1971 годзе яны выкраслілі з ФБР сакрэтныя дакументы і перадалі іх прэсе. Як высветлілася з дакументацыі, контрразведчыкі з ФБР займаліся не столькі лавеннем замежных шпіёнаў, колькі спробамі разбурэння знутры ўласных грамадзянскіх рухаў – ад левых палітычных груп да руху за расавае раўнапраўе. 

 

 

Лясны куточак у Каліфорніі, куды кожны год збіраюцца моцныя свету гэтага, каб пакланяцца гіганцкай статуі соўкі? Якая дурнота! Доўгія гады Багемскі гай лічылі проста элітным закрытым мужчынскім клубам.

Але ў 2000 годзе смельчаки-дабравольцы ўдалося пракрастацца на тэрыторыю клуба і засняць тое, што там адбываецца, на плёнку. У выніку высветлілася дзве рэчы: па-першае, у Багемскім гаі сапраўды збіраюцца толькі галоўныя кіраўнікі палітыкі і бізнесу, прычым не толькі з ЗША, але і з іншых краін. І, па-другое, яны сапраўды пакланяюцца 12-метровай цэментнай соўцы!

Што самае абіднае, сэнс рытуалу не пажадаў растлумачыць публіцы ні адзін з яго ўдзельнікаў. Цяпер канспіралагі сцвярджаюць, што Багемскі клуб – не што іншае, як таемны сусветны ўрад. Цікава, пацвердзіцца? 

 

 

 

Самы вядомы змагар за правы чорнага насельніцтва ЗША быў забіты расістам-фанатыкам. Гэтая версія доўга не выклікала сумненняў. Толькі ў 1999 годзе, праз некалькі дзесяцігоддзяў пасля смерці Кінга, удалося даведацца, што за яго забойствам стаяла ўрад ЗША і спэцслужбы.

Менавіта тады родным удалося знайсці сведку, які пасля доўгіх гадоў маўчання пагадзіўся прызнацца ў тым, што атрымліваў з рук прадстаўнікоў улады 100 тысяч долараў для аплаты ганарару забойцы. 

 

 

 

Тое, што азбест смяротна шкодны для здароўя, вядома даўно. Але тое, што аб небяспецы гэтага матэрыялу вытворцам было вядома з самага пачатку, лічылася злым паклёпам. І дарэмна: уважлівае расследаванне амерыканскіх эпідэміёлагаў, праведзенае ў 1962 годзе, паказала, што вытворцы азбесту цудоўна ведалі пра яго ракавыя выклікі, і ўсё ж выпускалі яго ў абарачэнне, спакушаныя вялікімі прыбыткамі.

Самая непрыемная рэч у тым, што пакуль інфармацыя хавалася, азбест, будучы трывалым і танным матэрыялам, здолеў заваяваць папулярнасць ва многіх краінах свету, частка з якіх да гэтага часу не можа разабрацца з наступствамі. 

 

 

 

 

У гады халоднай вайны разведкі і контрразведкі вядучых сусветных дзяржаў не церэліся адна з адной, і актыўныя пошукі з усіх бакоў эфектыўнай “сыраваткі праўды” для ворагаў-шпіёнаў былі сакрэтам палішынеля.

Аднак думка пра тое, што ЦРУ будзе выпрабоўваць узоры сыраваткі на мірных грамадзянах, выглядала то блытанай фантазіяй, то камуністычнай прапагандай. Праўда раскрылася толькі пачатку 1970-х: сапраўды, з пачатку 50-х гадоў ЦРУ займалася распрацоўкай “сыраваткі праўды” на нічога не падазравальных пацыентах Алланаўскага мемарыяльнага інстытута Універсітэта Макгіла ў канадскім Манрэалі, якія звярталіся па дапамогу ў лячэнні лёгкіх неврозаў і бяссонняў.

Іх апрацоўвалі наркотыкамі і псіхатропнымі рэчывамі, правяраючы магчымасці гэтых прэпаратаў па ўплыве на свядомасць. Гэтая праграма стала вядомая пад кодавым назвай “МК Ультра”.

Ужо пасля пачатку расследавання, у 1973-м, ЦРУ знішчыла ключавыя файлы праграмы. Таму цяпер ніхто з дакладнасцю не ведае, колькі людзей выступілі ў ролі падопытных трусоў і, галоўнае, ці спынена праграма зараз. 

 

 

Даследаванне сыпілысу, якое праводзілася з 1932 па 1972 год у штаце Алабама, з самага пачатку многім здавалася не зусім этычным: урачам толькі назіралі за развіццём хваробы ў сотняў падопытных, але не аказвалі ім ніякай медыцынскай дапамогі. Тых, хто з жахам казаў пра бесчалавечыя эксперыменты над людзьмі, лічылі панікёрамі: урэшце рэшт, медыкі часта робяць людзям балюча, але толькі дзеля іх дабра!

Усю праўду раскрылі ў 1972-м журналісты адной з амерыканскіх газет. Рэальнасць аказалася страшнейшай за выдумку: як высветлілася, урачы, якія ўдзельнічалі ў эксперыменце, не толькі забаранялі падопытным прымаць пеніцылін, які мог бы вылечыць іх, але і заражалі людзей сыпілысам, каб потым назіраць разгорнутую клінічную карціну ад пачатку захворвання да смерці аб’екта назірання. Толькі дзякуючы ўмяшальніцтву прэсы некалькі дзясяткаў удзельнікаў эксперыменту ўдалося выратаваць. 

 

 

Многія гады папераднікі крычалі пра тое, што царква сайэнталогіі – не проста арганізацыя дзівачак, што пакланяюцца незразумелай касмічнай расе, а таталітарная арганізацыя, якая марыць пра сусветнае гвалтоўнае панаванне. І яны аказаліся правымі!

У 1971 годзе дзякуючы былым членам царквы, якія змаглі вырвацца з яе, сталі вядомыя дэталі аперацыі “Беласнежка” – плану пранікнення сайэнтолагаў у кіруючыя колы заходніх краін. Прыкладна 5000 агентаў сайэнтолагаў у 30 краінах кралі сакрэтныя дакументы, складалі крымінальныя досье і шантажом або лестай узялі пад кантроль палітыкаў вышэйшага эшалону, грамадскіх дзеячаў і проста знакамітых людзей.

Калі дэталі змовы сталі вядомыя, многія кіраўнікі царквы былі арыштованы, а яна сама ў многіх краінах была абвешчана таталітарнай сектай. Аднак сайэнтолагі актыўна дзейнічаюць і сёння, і ці скончылася на самой справе аперацыя “Беласнежка”, невядома. 

 

 

 

Калі ў лістападзе 1990 года 15-гадовая кувейтская дзяўчына Наіра Аль-Сабах са слязьмі на вачах расказвала пра тое, як ірацкія салдаты забіваюць кувейтскіх немаўлят, толькі каменныя сэрцы не здрыганулі. Рашэнне аб узброенай падтрымцы Кувейта было прынята без затрымкі.

Здавалася, лічыць словы дзяўчыны правакацыяй спецслужбаў могуць толькі самыя пражжаныя цынікі. Аднак ужо пасля ўварвання ЗША ў Ірак высветлілася, што менавіта яны дакладна ацэньвалі ўзровень цынізму палітыкаў.

Наіра аказалася дачкой пасля Кувейта ў ЗША Сауда Насера Аль-Сауда Аль-Сабаха, а яе раз’юшаную прамову прыдумалі спецыялісты па PR з паважнага агенцтва, нанятага ўрадам Кувейта для маніпуляцый грамадскай думкай у ЗША і ва ўсім свеце. 

 

 

 

У 2003 годзе, дабіваючыся ад Кангрэсу дазволу на ўварванне ў Ірак, адміністрацыя Буша заяўляла, што ваенная аперацыя неабходная, каб выратаваць свет ад ірацкай зброі масавага знішчэння. У карысць яе існавання прыводзіліся мноства аргументаў – з лічбамі, фактамі, спасылкамі на паважаных экспертаў…

Выступы антываенных актывістаў, якія сцвярджалі, што усё гэта – хлусня, скампанаваная ўрадам дзеля дасягнення ўласных ваенных мэт, усе лічылі ворагаватай прапагандай. І што ж? Амерыканцы так і не здолелі знайсці зброю масавага знішчэння ў Іраку, і ўсе доказы яе існавання насамрэч аказаліся ўмела прыгатаванай падробкай. 

 

 

У 1945 годзе, адразу пасля заканчэння Другой сусветнай, думка пра тое, каб запрашаць нацыстаў жыць і працаваць у заходнія краіны, здавалася грамадзянам краін-саюзніц дзікунствам. Людзі, якія сцвярджалі, што Амерыка прапануе кантракт хоць самому д’яблу, калі гэта дапаможа яе супрацьстаянню з Саветамі, здаваліся ўсім правакатарамі ці вар’ятамі.

Але менавіта гэтым і займалася амерыканская выведка: у межах аперацыі з кодавым імем “Скрепка” адабіраючы з ліку ваеннапалонных значных медыкаў, фізікаў і ракетчыкаў і прапаноўваючы ім памяняць фільтрацыйны лагер на ўтульную “шарашку”, а ў далейшым – і на ўласны кабінет.

Нямцы, зразумела, згаджаліся – і паступова перасяляліся ў ЗША. Пры гэтым сярод іх былі і сапраўдныя нацысты, якія атрымлівалі ад выведкі новыя дакументы і біяграфіі.

Падрабязнасці аперацыі “Скрепка” сталі вядомы толькі ў 1970-х – і гэта стала сапраўдным шокам. Так, у Сан-Антоніа ў 1977-м давялося нават перайменаваць бібліятэку авіяцыйнай медыцыны імя Губертуса Штруггольда, паколькі, як выявілася, гэты паважаны ў Амерыцы навуковец быў адным з актыўных удзельнікаў жорсткіх эксперыментаў над людзьмі ў канцлагеры Дахау. 

 

 

Пра тое, што спецслужбы ЗША бязсоромна парушаюць права грамадзян на прыватнае жыццё, падгледжваючы і падслухоўваючы, канспіралогі казалі гадамі. Але спатрэбіўся Эдвард Сноўдэн, каб свет даведаўся: Агенцтва нацыянальнай бяспекі ЗША сапраўды ні ў што не ставіць права грамадзян на прыватнасць, праслухоўваючы размовы літаральна кожнага – ад простага карыстальніка інтэрнэту дзе-небудзь з Арызоны да канцлера Германіі і прэзідэнта Францыі.

Праўда, Сноўдэну з-за яго прызнанняў давялася ратаваць сваё жыццё па-за межамі ЗША. А сучасныя канспіралогі сцвярджаюць, што з тых часоў маштабы аперацыі “Праслышванне” сталі яшчэ большымі. Ці ж гэта праўда? 

 

 

Мексіканскія наркакартэлі афіцыйна прызнаныя адной з пагроз бяспецы ЗША: прынамсі, пра гэта гучна заяўляюць амерыканскія спецслужбы. Пра тое, што тыя ж спецслужбы ўтаймова вядуць справы з наркабаранамі Мексікі, доўгі час казалі толькі аматары тэорый змовы.

Аднак у 2012 годзе стала вядома пра распрацаваную ЦРУ аперацыю “хуткі і яростны”, у ходзе якой мексіканскім наркакартэлям было прададзена каля 1400 адзінак сучаснай зброі.

Калі праўда выплыла вонкі, ЦРУ заявіла, што гэта была спецаперацыя, накіраваная на разбурэнне крымінальных сіндыкатаў знутры. Але з самага пачатку расследавання стала ясна, што ўсё гэта – толькі адгаворкі. Якія мэты сапраўды пераследавалі спецслужбы ЗША і колькі зброі ўцякло да наркатрэйдараў, пакуль невядома. 

 

Гэтая тэорыя змовы – адна з самых пацверджаных у гісторыі. У 1996 годзе амерыканская прэса напісала, што ЦРУ ведала пра пастаўкі нікарагуанскімі “кантрас” крэка на тэрыторыю ЗША і не рабіла нічога, каб спыніць паток наркотыкаў.

А ў пачатку 2000-х з’явілася мноства публікацый пра тое, што ЦРУ кантралюе таксама і ўсю ланцужок паставак апіёну з Афганістана – ад вырошчвання апійнага маку да незаконнай пераправы ў краіну гатовага прадукту. Доказаў, сабраных журналістамі, вельмі пераканаўчыя, а знакамітая маўклівасць ЦРУ і ўладаў у цэлым кажа пра іх праўдзівасць лепш за ўсё.

 

 

І апошняя 

Узята з Япа.