Найвялікшыя прытчы свету

Афрыканскія прыказкі

Прыгожы слуга

Расказваюць, што нейкі чалавек узяў да сябе ў паслугу бедняка. У гаспадара была непрыкметная знешнасць, а слуга быў прыгожы. Так яны і жылі: адзін прыказваў, другі падпарадкоўваўся. Але наступілі цяжкія часы. Была засуха, і многія людзі загінулі. Калі голад скончыўся, слуга падумаў, што з тых, хто ведаў, што ён слуга, нікога не засталося ў жывых. Таму ён, разлічваючы на сваю прыемную знешнасць, сказаў гаспадару:

– Гэта ты мой слуга, а я табе гаспадар.

Паміж імі пачалася спрэчка, і чуткі пра іх спрэчку дайшлі да аднаго мудрага суддзі. Суддзя прапанаваў спрэчцам увайсці ў вежу і высунуць з яе ў акно абедзве рукі. Затым ён, стаячы звонку, крыкнуў:

– Ну, а цяпер вызнач, дзе рукі слугі, і адрубай іх!

Паслухаўшы гэтыя словы, быўшы слуга хутка ўбраў рукі і такім чынам выдаў сябе. Так суддзя вызначыў, хто з іх гаспадар, а хто – слуга.

Аднаго разу ў кузню ўвайшла Смерць. Выглядала яна вельмі страшна: зьгорбленая постаць, твар і рукі схаваныя расцёртай накідкай, у руках доўгая каса.

Каваль замёр ад страху, разумеючы, што яго гадзіна настала.

Але, перш чым прыступіць да сваёй крывавай жатвы, Смерць звярнулася да каваля са дзіўнай просьбай:

– Заточ маю касу, бо яна зусім заржавела і не можа касіць.

Каваль узяў касу і прыняўся за працу, але не спяшаючыся, каб адцягнуць свой жудасны канец. Праз пару хвілін працы ён трохі адышоў ад першага шоку і вырашыў пагаварыць са Смерццю перад канчынай.

– Не верыцца, што я трымаю ў руках зброю, якое столькі людзей зкасіла.

Смерць, якая спакойна чакала сканчэння справы, рэзка падскочыла да яго і з абурэннем сказала:

– Я нікога не забівала, ні аднаго чалавека! Гэта не я, а вы забіваеце адзін аднаго, і вінаваціце мяне.

Раней я была прыгожай дзяўчынай. Я сустракала душы людзей і праводзіла іх да месца спакою. А сёння я апранула чорны адзеж, каб на ім не было бачна слядоў крыві. Я надзела капюшон, каб не было бачна сляз, якія пастаянна працякаюць па маім твары. Я не магу спыніць у гэты жах вашай нянавісці. І вось цяпер я старая. Гэта вы зрабілі мяне такой.

Смерць узяла касу і павярнулася, каб адыйсці.

І тады каваль ціха спытаў:

– А навошта табе тады каса?

І Смерць адказала:

– Дарога ў рай… Яна даўно зараслa травай…