Гульні, у якія гуляюць людзі. Розныя віды гульняў

Ігр, у якія гуляюць людзі, – вялізная колькасць. І амаль немагчыма дакладна падзяліць іх на пэўныя групы ці класы. Прычына ў тым, што яны адрозніваюцца не толькі правіламі або прасторай, дзе адбываецца гульня, але і колькасцю гульцоў, спосабамі іх узаемадзеяння, прынцыпамі вызначэння пераможцы, колькасцю стратэгій, якія выкарыстоўваюцца ў гульні, колькасцю магчымых хадоў і многімі іншымі прыкметамі.
Праще вылучыць чатыры вялікія групы: спаборніцкія гульні (большасць з іх – розныя спартыўныя спаборніцтвы); гульні, у якіх галоўную ролю гуляюць шанец, ўдача або поспех; тэатралізаваныя гульні, заснаваныя на падабенстве і прэтэнзіі; і, нарэшце, – падвижныя гульні, у якіх асалоду дае сама фізічная актыўнасць.

Спартыўныя гульні заўсёды звязаныя з супрацьстаяннем каманд або асобных спартсменаў. Незалежна ад колькасці гульцоў, усе яны праводзяцца па вельмі жорсткіх і надзвычай дэталізаваных правілах, якія могуць змяняцца толькі ў асаблівых выпадках. Прасторай для спартыўных гульняў можа служыць разметаны газон або поле, а таксама пляцоўкі на адкрытым паветры або ў залах і нават спецыяльныя сталы.

Да камандных газонных гульняў ставяцца перадусім футбол, американскі футбол, хакей на траве, рэгбі, поло, крыкет і шэраг іншых, менш распаўсюджаных і вядомых. Роднасныя ім зімовыя камандныя гульні (хакей з шайбай і мячом) і водныя гульні, перадусім ваднае поло. Газоннымі гульнямі лічацца таксама тэніс, гольф, крокет, горадкі і нават боўлінг, у якіх кожны з гульцоў змагаецца за індывідуальную перавагу.

Сярод самых папулярных камандных гульняў у зале – футзал, валейбол, баскетбол, гандбол, да іх далучаюцца і нядаўна з’явіўшыяся пляжныя варыяцыі футбола і валейбола. А на спецыяльных сталях разгортваюцца баталіі па настольным тэнісе, шматлікім разнавіднасцям більярда, кікеру і пінболу.

Настольныя гульні – катэгорыя гульняў, заснаваных на маніпуляцыях наборам прадметаў (фішак, карт, касцей), якія могуць цалкам размясціцца на стале або ў руках гульцоў. Гэта гульні са спецыяльным полем (дошкай), карткавыя гульні, разнавіднасці даміно, косьці, салдатыкі. У адрозненне ад спартыўных гульняў, настольныя не патрабуюць ад гульцоў фізічных высілкаў, спецыяльных збудаванняў, гульнявых пляцовак і складанага інвентара. Аднак патрабуюць вострасці розуму і добрай памяці, здольнасці лагічна думаць стратэгічна і ў лічаныя секунды пралічваць нечаканыя камбінацыі, якія ўскладняюць хады праціўніка. У той жа час такія гульні як шахматы, шашкі і брыдж адназначна прызнаюцца спартыўнымі, а сярод аматараў шэрагу іншых складаных настольных гульняў (маджонг, го, рэндзю, крібедж, прэферанс) праводзяцца чэмпіянаты і турніры.

Існуюць настольныя гульні, у якіх удзельнічае толькі адзін гулец – напрыклад, карткавыя пас’янсы або складанне пазлаў, або пэўная колькасць гульцоў – два, тры або чатыры (у большасць карткавых гульняў гуляюць толькі чацвёра). Для гульняў з няпэўнай колькасцю гульцоў таксама існуе мяжа, пасля якой рэзка павышаецца ўплыў выпадковасці на ход гульні.

Асаблівая разнавіднасць гульняў – інтэлектуальныя. Яны заснаваны на выкарыстанні гульцамі свайго інтэлекту і эрудыцыі. Як правіла, ад удзельнікаў клубных гульняў “Што? Дзе? Калі?”, “Брэйн-ринг”, “Свая гульня” патрабуецца адказваць на пытанні з самых розных сфер жыцця і галін ведаў. Дзякуючы тэлебачанню інтэлектуальныя гульні сталі аднымі з самых папулярных шоў, а прызы іх пераможцам даволі высокія. Да ліку інтэлектуальных адносяць і такія гульні, як шахматы, брыдж, прэферанс, “Скрэббл” (“Эрудит”), а таксама некаторыя імітацыйныя гульні, якія дакладна мадэлююць рэальныя працэсы, падзеі і сітуацыі. Гэта, перадусім, “эканамічныя” настольныя гульні – “Монополія”, “Менеджар” і “Акцыянер”.

Неверагодную папулярнасць за апошнія два дзесяцігоддзі набылі камп’ютарныя гульні. Камп’ютарная, або відэагульня, – гэта камп’ютарная праграма, служачая для арганізацыі гульні, сувязі з партнёрамі па гульні або сама гуляючая ролю партнёра. Гэта стратэгіі і аркады, шутэры (стрэлачкі) і квесты, сімулятары і дзелавыя гульні. Камп’ютарныя гульні дзяляцца на персанальныя – у іх могуць гуляць адзін-два чалавекі на камп’ютары або гульнёвай прыстаўцы, сетавыя – ад двух да некалькіх дзясяткаў чалавек, якія гуляюць па лакальнай сетцы, і анлайн-ныя – ад двух да сотняў і тысяч гульцоў, якія гуляюць па Інтэрнэце.